Overdruk uit De Stentor, Apeldoornse courant dd 21 januari 2006

door JOHANNES RUTGERS

21 JANUARI 2006 - APELDOORN -

"De gemeente Apeldoorn begeeft zich op glad ijs met haar contract met het bedrijf Reesink",
riep fractievoorzitter Theo van Swol van Gemeentebelangen jaren geleden.     
En:  "Dit riekt naar machtsmisbruik."

De rest van de gemeenteraad ging er nauwelijks op in.
Wethouders poeierden de luis in de pels af.
Van hoongelach tot wegwerpgebaren,
Van Swol heeft het meegemaakt.
Hoe zoet is dan nu de smaak van erkenning?
‘Het gaat mij niet om het gelijk. Ik had gewenst dat men in een veel eerder stadium de moeite had genomen te denken: slaat dat ergens op, wat die Van Swol daar roept?
Dat gebrek aan kritische houding is wat me zorgen baart.’

Van Swol is inderdaad een ‘roeper’. Laat zich soms gaan en verwerpt dan in vergaderingen met luide stem het gedrag van andere politici. ‘Onparlementair’ soms, en dus roept het ergernis op.
Bij veel grote politieke onderwerpen laat Gemeentebelangen een somber geluid horen over het gemeentelijk handelen.
Sommigen menen dan ook dat het heel simpel is dat Van Swol gelijk krijgt in de zaak Reesink:
‘Als je altijd maar ‘nee’ roept en overal iets achter zoekt, krijgt je vanzelf een keer gelijk.’
Maar Van Swol ziet nou eenmaal genoeg redenen om te blijven protesteren. Als burger werd hij ooit geconfronteerd met een kwestie op het gebied van ruimtelijke ordening.
‘Daarbij viel ik echt van mijn stoel van verbazing over de kwaliteit van het openbaar bestuur.
Nou, dan kan je heel hard roepen op verjaardagen "we hebben hier een stelletje huppelepup zitten“, of je zegt: de democratie, dat zijn we zelf.’

Nog zo’n kritiek op zijn kritiek:
Van Swol heeft het alleen maar over procedures, in plaats van over de inhoud. Onwerkbaar dus.
‘Toen ik met politiek bezig ging heb ik eerst anderhalf jaar alle besluiten van de raad doorgenomen om te weten hoe een gemeente werkt.
Dan is het logisch dat je je op de procedure blijft concentreren.
Want keer op keer zie je dat daar de fouten zitten die tot ongelukken leiden.’

Tot op zekere hoogte snapt hij het wel, dat de meeste raadsleden jarenlang nauwelijks kritisch waren over het dossier Reesink.
Het was grotendeels voor 2002, de tijd waarin partijen in de raad nog nauw verbonden waren aan hun wethouders, die de raadsleden dus sterk konden beïnvloeden.
Daarnaast zaten er met Theo Kuijpers en Alex Bolhuis wethouders die een dreigende blaf in huis hadden om mensen koest te krijgen.
Niet op de laatste plaats was de materie taaie kost.
Publiek- en privaatrecht, daar draait het onder meer om.
Simpel gesteld: de gemeente sloot een contract (privaat) met Reesink waarin allerlei zaken rond de bouw van het bedrijf al werden vastgelegd, terwijl de politiek er namens de bevolking van Apeldoorn (publiek) nog de voorwaarden voor moest bepalen.
‘De scheiding tussen die twee rollen van de overheid is het moeilijkste juridisch gebied dat er is. Maar toevallig mijn studieonderwerp, dus ik voel me als een vis in het water.’

Arrogantie

Nou vindt Van Swol het niet raar dat andere politici er niet zoveel kaas van hebben gegeten.
Sterker: het is juist een groot goed dat de volksvertegenwoordiging uit mensen bestaat met verschillende achtergronden en kennis.
Maar zij moeten dan wel de moeite nemen zich op de hoogte te stellen. ‘Welke discussie kan je voeren als niemand het dossier heeft gelezen?’
Zo geldt ook dat wethouders de kennis van ambtenaren moeten aanwenden. ‘En dat is hierin verwijtbaar: dat het college solitair de macht naar zich toe heeft getrokken.
Het is een schaakspel geworden in de arrogantie dat de gemeente in het verleden altijd heeft gewonnen.’

Vriend en vijand zijn het er nu over eens dat er politieke koppen zullen rollen en dat de cultuur in het Apeldoorns stadhuis moet veranderen.
Maar zullen die lessen weer wegebben?
‘Absoluut. Dit is een zure appel waar we heel lang tegenaan hebben zitten hikken, en die we nu wegslikken in de hoop dat het voor de verkiezingen (in maart, red.) allemaal weer weggezakt is.
Continuering van de macht, daar is alles op gericht.’
Zal de gemeente dan nogmaals in de fout gaan zoals bij Reesink?
Theo van Swol twijfelt er geen moment aan.
Een aantal Apeldoornse projecten is in zijn optiek nu alweer belast met grote risico’s.
Een aansprekend voorbeeld: de bouw van het AGOVV-stadion met woningen en bedrijven er omheen aan de Europaweg.
Volgens Van Swol liggen er in dat plan nu alweer te veel afspraken met allerlei partijen om nog een open belangenafweging te kunnen maken.
‘Dan wordt de democratie buitenspel gezet en is de raad tot een stempelkussen gedegradeerd.’
Bovendien: ‘Als je daar zo doorgaat als is voorgesteld, ben je strijdig bezig met het structuurplan. Als er iemand komt die zich daarop beroept, ga je nat. Dan heb je Reesink Twee.’

‘Ik word als lastig ervaren. Niet omdat ik lastig ben, maar omdat ik inhoudelijk op de hoogte ben en me wil houden aan de beginselen van behoorlijk bestuur.
En dat is: iets wat een voordeel is voor Pietje, kan nadeel opleveren voor Klaasje. Dus moet Klaasje beschermd worden.
Respecteer die rechten van de burger. Vandaag is het meneer Pieters, morgen meneer Jansen. Als je al die gevallen bij elkaar optelt, heb je 40 procent van de inwoners van Apeldoorn. En dát is de veenbrand.’

Hij voorspelde het: de gemeente Apeldoorn zit op de verkeerde weg met Reesink.
Dus verbaast het Theo van Swol niet dat die zaak uitdraait op een enorme affaire.
En dat er nu een rapport ligt dat hem op veel punten gelijk geeft.
Net zoals het hem niet zal verbazen wanneer die geschiedenis zich herhaalt.