Schriftelijke vragen van de fractie Gemeentebelangen Apeldoorn volgens art. 34 van het reglement van orde van de Raad 2006        -  Toenemende  hinder  van  “ Spookfietsers “  in  Apeldoorn  -   Wat vooraf ging: De term “Spookfietsers “ is ontstaan door tegen de rijrichting inrijden. Helaas zien we dit toenemen. Door de keuze van bestrating en uitstraling zijn er onduidelijke situaties. Belijningen zijn afwezig, onduidelijk of zwak. Tevens zijn er situaties waar fietsers en wandelaars elkaar hinderen.

 

Visueel: Apeldoorn heeft erg veel verschillende fietsbestratingen die elkaar
snel afwisselen: gele en grijze klinkers, leem, rood en zwart asfalt, rode en
grijze trottoirtegels

 Vraag 1:  Is het niet beter enige “eenheid” in de fietsverharding aan te brengen?

 

Praktijkvoorbeeld: Hofstraat: u maakt gebruik van gladde metalen bollen
en kleine fietssymbolen.

Het streven naar eenheid in verhardingen wordt met Gemeentebelangen gedeeld
en is altijd al een standaard uitgangspunt voor nieuwe projecten. In de stad worden
daarom vrijwel alle (nieuwe of vernieuwde) fietspaden uitgevoerd in dezelfde
reguliere asfalt en tegelmaterialen (denk aan recente projecten zoals Asselsestraat,
Stadhoudersmolen, Arnhemseweg).

Uitzonderingen zijn er op de regel, omdat:

1. er andere (hogere) kwaliteitseisen worden gevraagd, bijvoorbeeld in de binnenstad;
2. er specifieke aanleidingen kunnen zijn om af te wijken;
3. er praktische en financiële overwegingen zijn.

 

Ad 1. In de binnenstad worden hogere kwaliteitseisen gesteld aan de openbare ruimte.
Hierdoor worden andere materialen gebruikt en ontstaan verschillen in uitvoeringsvormen.
Daarnaast is de binnenstad een complex gebied waar vanuit verschillende beleidsvelden
eisen worden gesteld aan de (beperkte) openbare ruimte. Uiteindelijk wordt
per project een integrale afweging gemaakt waarin de samenhang in vormgeving
en een logische opzet een randvoorwaarde blijft.

 

Ad 2. Uitzondering met een specifieke aanleiding is bijvoorbeeld het leempad
in het Oranjepark bij de Kerklaan. Hier is het niet mogelijk om binnen de beschikbare
ruimte aan alle wensen tegemoet te komen. Voor herinrichting van de Kerklaan was
fietsen aan de parkzijde niet mogelijk. In het ontwerp is daarom een gecombineerd
fiets/voetpad opgenomen dat als leempad is uitgevoerd. Een praktische invulling binnen
de beschikbare ruimte. Een integrale afweging leidt tot de gemaakte keuze
(zie ook antwoord op vraag 3).

 

Ad 3. De praktische en financiële overwegingen moeten ook niet uit het oog worden verloren.

De materialen veranderen, worden duurzamer of zijn kosteneffectiever in te zetten.
Na de investering is het doorgaans logisch dat de uitvoering tientallen jaren meegaat
voor sprake is van reguliere vervanging. In de praktijk betekent dit, dat voor de stad als
geheel soms verschillen in uiterlijk op voor het oog gelijkwaardige situaties kunnen ontstaan.
Het actief vervangen hiervan is een kostbare zaak. Per locatie is echter altijd sprake van
een samenhang in vormgeving en een logische opzet, en waar mogelijk wordt bij uitvoering
van werken het updaten van bestaande materialisatie overwogen.

 

Achtergrondinformatie:

In 2010 is mede door vragen over de gekozen oplossingen rond materialen van
fietspaden door de dienst OW een interne notitie opgesteld die de ‘lijn’ uitzet voor
de manier waarop  fietsdoorstroomassen zijn ingepast. Hiermee wordt de eenheid
in de uitvoeringsvormen nagestreefd. In deze notitie zijn alle aspecten die een rol
spelen vanuit comfort, beeld en beheer integraal afgewogen. De notitie wordt
ambtelijk gebruikt als leidraad voor het ontwerp en geeft ook aan in welke gebieden
er ruimte is om af te wijken. Indien gewenst kunnen we u de notitie doen

Of witte belijningen duidelijker zijn is afhankelijk van de ondergrond. Op zwart of rood is het contrast sterk. Op gele verharding (binnenstad) met reguliere vervuiling zijn witte belijningen al snel nauwelijks meer zichtbaar.

Daarnaast bestaan fietspaden in de binnenstad meestal uit elementverhardingen (tegels/dubbelklinkers) omdat er kabels en leidingen onder de fietspaden liggen waardoor asfaltverharding uitgesloten is. Thermoplast belijningen op elementverhardingen hebben als nadeel dat ze snel afslijten. Juist vanwege de kabels en leidingen gaan de paden relatief vaak open waarbij de bestrating wordt verwijderd en teruggebracht. Op dat moment is het vanuit beheerskosten effectiever met elementen zoals metalen bollen te werken.

 

Vanwege klachten uit het verleden over de gladheid van de metalen bollen worden deze echter al niet meer toegepast en bij aanpassingen vervangen door een klinker in afwijkende kleurstelling om het fietspad of de middenstreep te markeren (bijvoorbeeld Kanaal Noord waar recent de metalen bollen zijn verwijderd in dat deel dat is gereconstrueerd). Wel is het hier van belang op te merken dat het bestuur met name in de binnenstad een totaaluiterlijk voorstaat met een aantrekkelijke, voetgangersvriendelijke vormgeving. Binnen dat geheel is gezocht naar een opzet waarbij enerzijds de fietsfunctie optimaal wordt benadrukt, maar waarbij deze niet onevenredig als dissonant wordt ervaren in het totaalbeeld.

Het streven naar eenheid in verhardingen wordt met Gemeentebelangen gedeeld en is
altijd al een standaard uitgangspunt voor nieuwe projecten. In de stad worden daarom
vrijwel alle (nieuwe of vernieuwde) fietspaden uitgevoerd in dezelfde reguliere asfalt en
tegelmaterialen (denk aan recente projecten zoals Asselsestraat, Stadhoudersmolen, Arnhemseweg).

Uitzonderingen zijn er op de regel, omdat:

1.     er andere (hogere) kwaliteitseisen worden gevraagd, bijvoorbeeld in de binnenstad;

2.     er specifieke aanleidingen kunnen zijn om af te wijken;

3.     er praktische en financiële overwegingen zijn.

 

Ad 1. In de binnenstad worden hogere kwaliteitseisen gesteld aan de openbare ruimte.
Hierdoor worden andere materialen gebruikt en ontstaan verschillen in uitvoeringsvormen.
Daarnaast is de binnenstad een complex gebied waar vanuit verschillende beleidsvelden eisen
worden gesteld aan de (beperkte) openbare ruimte. Uiteindelijk wordt per project een integrale
afweging gemaakt waarin de samenhang in vormgeving en een logische opzet een
randvoorwaarde blijft.

 

Ad 2. Uitzondering met een specifieke aanleiding is bijvoorbeeld het leempad in het
Oranjepark bij de Kerklaan. Hier is het niet mogelijk om binnen de beschikbare ruimte
aan alle wensen tegemoet te komen. Voor herinrichting van de Kerklaan was fietsen aan
de parkzijde niet mogelijk. In het ontwerp is daarom een gecombineerd fiets/voetpad
opgenomen dat als leempad is uitgevoerd. Een praktische invulling binnen de beschikbare ruimte.
Een integrale afweging leidt tot de gemaakte keuze (zie ook antwoord op vraag 3).

 

Ad 3. De praktische en financiële overwegingen moeten ook niet uit het oog worden verloren.

De materialen veranderen, worden duurzamer of zijn kosteneffectiever in te zetten.
Na de investering is het doorgaans logisch dat de uitvoering tientallen jaren meegaat voor
sprake is van reguliere vervanging. In de praktijk betekent dit, dat voor de stad als geheel
soms verschillen in uiterlijk op voor het oog gelijkwaardige situaties kunnen ontstaan.
Het actief vervangen hiervan is een kostbare zaak. Per locatie is echter altijd sprake van een
samenhang in vormgeving en een logische opzet, en waar mogelijk wordt bij uitvoering van
werken het updaten van bestaande materialisatie overwogen.

 

Achtergrondinformatie:

In 2010 is mede door vragen over de gekozen oplossingen rond materialen van fietspaden
door de dienst OW een interne notitie opgesteld die de ‘lijn’ uitzet voor de manier waarop  
fietsdoorstroomassen zijn ingepast. Hiermee wordt de eenheid in de uitvoeringsvormen
nagestreefd. In deze notitie zijn alle aspecten die een rol spelen vanuit comfort, beeld en
beheer integraal afgewogen. De notitie wordt ambtelijk gebruikt als leidraad voor het ontwerp
en geeft ook aan in welke gebieden er ruimte is om af te wijken. Indien gewenst kunnen we u
de notitie doen toekomen.

Vraag 2 :  zijn witte midden belijningen niet duidelijker?

 

Praktijkvoorbeeld Molenstraat en Kerklaan ( ter hoogte Oranjepark)  
in Apeldoorn komt het regelmatig voor dat er bij twee vrijliggende fietspaden
er sprake is van verschillende verhardingen. Hierdoor maken
fietsers vaak (onbewust) fouten.

Antwoord:

Of witte belijningen duidelijker zijn is afhankelijk van de ondergrond.
Op zwart of rood is het contrast sterk. Op gele verharding (binnenstad)
met reguliere vervuiling zijn witte belijningen al snel nauwelijks meer zichtbaar.

Daarnaast bestaan fietspaden in de binnenstad meestal uit elementverhardingen
(tegels/dubbelklinkers) omdat er kabels en leidingen onder de fietspaden
liggen waardoor asfaltverharding uitgesloten is. Thermoplast belijningen op
elementverhardingen hebben als nadeel dat ze snel afslijten. Juist vanwege
de kabels en leidingen gaan de paden relatief vaak open waarbij de bestrating
wordt verwijderd en teruggebracht. Op dat moment is het vanuit beheerskosten
effectiever met elementen zoals metalen bollen te werken.

 

Vanwege klachten uit het verleden over de gladheid van de metalen bollen
worden deze echter al niet meer toegepast en bij aanpassingen vervangen
door een klinker in afwijkende kleurstelling om het fietspad of de middenstreep
te markeren (bijvoorbeeld Kanaal Noord waar recent de metalen bollen zijn
verwijderd in dat deel dat is gereconstrueerd). Wel is het hier van belang op
te merken dat het bestuur met name in de binnenstad een totaaluiterlijk voorstaat
met een aantrekkelijke, voetgangersvriendelijke vormgeving. Binnen dat geheel is
gezocht naar een opzet waarbij enerzijds de fietsfunctie optimaal wordt benadrukt,
maar waarbij deze niet onevenredig als dissonant wordt ervaren in het totaalbeeld.

Vraag 3:  kunt u dit visuele probleem bij nieuwe investeringen wegnemen?

 

Praktijkvoorbeeld Winkelcentrum Egelantier ( omgeving winkel: De Bloemensteeg)

Het fietspad in twee richtingen heeft geen midden belijning.
Het fietspad loopt óver het zebrapad, veel conflicten……

Antwoord:

Uitgangspunt is dat in vergelijkbare situaties fietspaden aan weerszijden
van de weg een gelijke verharding hebben. Uitzonderingen hierop hebben
dan ook altijd een specifieke motivatie en worden tot een minimum beperkt
juist om onduidelijkheid of verschil in fietscomfort
(met als gevolg ‘spookfietsen’ te voorkomen). Rond het Oranjepark is die aanleiding
het feit dat er op een groot aantal plekken grote bomen staan die qua stam en
met wortels onder het fietspad liggen. Het uitvoeren van het fietspad in tegels zou
hier tot gevolg hebben dat de bomen schade oplopen of dat de verharding zou
worden opgedrukt door boomwortels met veel schade en letselschade kansen tot gevolg.
De halfverharding ondervangt dit.

 

Bij nieuwe investeringen zal de huidige lijn dat fietspaden eenduidig
worden uitgevoerd aan weerszijden van de weg dan ook worden doorgezet,
tenzij de specifieke situatie een technische aanleiding/noodzaak geeft dit niet te doen.

Vraag 4 : wat is uw mening?  Gaat u hier wel of geen verbeteringen aanbrengen?

 

Praktijkvoorbeeld Stationsdwarsstraat, Stationsstraat ( nabij ING Bank) en Kerklaan    
( richting naar Gemeentehuis) Er is geen hoogteverschil tussen trottoir en fietspad.
Tevens zijn de kleuren (bijna) gelijk. Fietsen en lopen doorkruist elkaar…..

Antwoord:

In het kader van de revitalisering van het Winkelgebied Eglantier
worden verschillende aanpassingen gedaan, waarmee onder andere
bestaande klachten worden verholpen. Ten eerste wordt het winkelgebied
bij de Bloemensteeg aangeduid als voetgangersgebied, waarbinnen op
winkeltijden niet meer gefietst mag worden. Het zebrapad over de Eglantierlaan
wordt verwijderd in verband met de onduidelijke voorrangssituatie die is ontstaan.
Het overige deel van het fietspad (tussen de Eglantierlaan en Vedelaarshoeve)
blijft ongewijzigd. In het kader van de revitalisering zijn hierover geen klachten
gemeld, waardoor de aanleiding hiervoor ontbreekt. Wij zullen navraag
doen bij handhavers en wijkvertegenwoordigers om dit beeld te toetsen,
en zonodig op basis daarvan nadere voorstellen doen.

Vraag 5: ziet u mogelijkheden om dit te verbeteren?

In de Stationsstraat, met name omgeving Omnizorgcentrum loopt
het “spookfietsen” de spuigaten uit!

Antwoord:

Het niet realiseren van een hoogteverschil en het beperken van
de hoeveelheid kleurstellingen zijn bewuste keuzes die per project
afgewogen en gecommuniceerd zijn. Per project wordt een inschatting
gemaakt of dit tot (problematische) conflicten leidt en in hoeverre fietsers
en voetgangers gescheiden moeten worden. Hierbij gaan wij uit van het
dagelijks gedrag dat met name fietsers zich weinig gelegen laten liggen aan
formele fietspaden maar vaak de voor hun meest korte route nemen, of dat
nu tegen het verkeer in is of niet. Voorbeelden waar dit gebeurt zonder dat
het tot conflicten leidt zijn bijvoorbeeld Stationsplein Noord en Zuid. Hier is
gekozen voor het geven van vooral veel ruimte aan fietsers en voetgangers.
In beide gevallen is er na een korte periode van gewenning geen sprake
meer van structurele conflicten.

 

Op die specifieke plekken waar na langere tijd toch sprake blijft van
conflicten en irritatie van gebruikers zullen wij onderzoeken hoe de
helderheid verbeterd kan worden. Dat kan in sommige gevallen met
bebording of door het toevoegen van belijning/markeringsstenen of het
plaatsen van elementen (groen, paaltjes, hekwerk etc.). In alle gevallen zal
echter gezocht worden naar oplossingen die ook passen in de hoge
beeldkwaliteiteisen die wij in de binnenstad aan zowel de bebouwing als de
openbare ruimte stellen. Daarom is een ‘standaard’ oplossing niet te geven.

Vraag 6: Wat heeft u in het verleden gedaan aan handhaving of gerichte acties ?

Zo de politie geen of te weinig capaciteit heeft:  Apeldoorn heeft THORREN                       
( Toezicht Houders Openbare Ruimte)

Antwoord:

Het spookfietsen wordt in beginsel voorkomen door een goed
‘leesbare’ weginrichting te kiezen. Doordat de fietser weet hoe
hij of zij moet fietsen wordt zoveel mogelijk het onbewust spookfietsen
voorkomen. Het bewust spookfietsen kun je met de vormgeving niet afdwingen.
Je kunt nu eenmaal heel gemakkelijk met een fiets alle kanten oprijden en
tussendoor glippen. De politie besteedt weinig tot geen aandacht aan de
problematiek vanwege andere prioriteiten. Bovendien is het in de praktijk van
de handhaving moeilijk ‘hard te maken’ of een fietser die buiten de bedoelde paden
fietst daadwerkelijk een overtreding begaat; vaak blijkt een dergelijke
aanklacht juridisch niet houdbaar.

 

Het valt op dat het gedrag van fietsers steeds brutaler wordt.
Denk aan scholieren die met zijn drieën naast elkaar blijven rijden,
maar ook ouders met hun kleine kinderen naast zich die vinden dat de
tegenliggers (die feitelijk juist rijden) maar aan de kant moeten. Dit is een
kwestie van gedrag. Een mogelijkheid om de problematiek aan te pakken
zou een gedragsbeinvloedingscampagne (zoals “wij gaan naar school” en Team Alert)
kunnen zijn. Beleidsmatig is daar in de Verkeerkaart op ingegaan. Het kader is dus aanwezig.

Vraag 7: kunt u die inschakelen om bovenstaande problemen te verminderen?

Tijdens de Politieke Markt Apeldoorn (PMA) heeft Gemeentebelangen
nadrukkelijk bovenstaande probleem-punten aan de orde gebracht voor
de nieuwe inrichting Regentesselaan.

Antwoord:

De inzet van Toezichthouders Openbare Ruimte kan een bijdrage leveren.
Bij voorkeur gebeurt dit op plaatsen waar het spookfietsen veel voorkomt
en tot hinder leidt. Doel zou dan moeten zijn het gedrag van de fietsers te
beïnvloeden. De inzet van de THOR-medewerkers is vastgelegd in een jaarplan.
Indien naar uw mening inzet op deze titel noodzakelijk is, kunt u dit tijdens de
behandeling hiervan kenbaar maken. Bekend is echter dat de inzet van THOR
wordt gelimiteerd door beschikbare fondsen, in die zin dat doorgaans bij prioritering
voor dit doel aangegeven zal moeten worden op welke andere taken eenzelfde
aantal uren dient te worden ingeleverd.

 

Een efficiënte aanpak zou zijn om gelijktijdig aan de genoemde
gedragsbeinvloedingscampagne de THOR-medewerkers in te zetten.
Hun inzet kan dan tot een minimum beperkt blijven met een maximaal rendement.

Vraag 8: kunt u uitleggen hoe u bij deze nieuwe investering bovenstaand
punten gaat voorkomen of verbeteren?

Antwoord:

Het door Gemeentebelangen genoemde probleem van de
onduidelijkheid van twee verschillende type fietspaden aan weerszijden
van de weg zoals ter hoogte van het Oranjepark bij Kerklaan aanwezig is,
treedt bij de Regentesselaan niet op omdat hier door het versmallen van
de rijbaan ruimte is gevonden om aan weerszijden van de weg een vrijliggend
fietspad in gelijke verharding aan te brengen. In het deel van de Regentesselaan
dat al in gebruik is zien wij dan ook dat hier geen problemen of verwarring optreedt.

 

Daarnaast is bij de Regentesselaan al tijdens de aanleg direct een extra markering
tussen het voetpad en fietspad opgenomen in de vorm van een witte halve tegel
die het verschil tussen voetpad en fietspad los van de kleurverschillen extra
verduidelijkt. Een oplossing die na klachten over onduidelijkheid ook bij de Kerklaan
alsnog is toegevoegd.

 

Bij de Regentesselaan is wel bewust ook gekozen voor het op gelijk niveau
houden van fietspad en voetpad om op de plekken waar de ruimte beperkt
is te zorgen dat (minder valide) voetgangers voldoende trottoirbreedte overhouden
om door te kunnen lopen waarbij ze eventueel een stap op het fietspad kunnen zetten.
Net als in de Kerklaan is het voetpad namelijk de ‘restmaat’ in het profiel die
overblijft als alle vaste maten van rijbaan, fietspaden en parkeer/boomstrook zijn
ingepast. Er zijn specifieke plekken waarbij het voetpad als dat verhoogd zou zijn
uitgevoerd onder de door ons gewenste minimale breedtemaat van 12 meter zou
komen. Het op gelijk niveau uitvoeren van fiets- en voetpad zorgt ervoor dat op die
specifieke plekken uitwijken eenvoudig is. Wij vinden het comfort dat hierdoor
ontstaat van groter belang dan het mogelijk optreden van een incidenteel conflict
tussen fietsers en voetgangers.

 

Tot slot moet worden opgemerkt dat zowel de Kerklaan als Regentesselaan
in het beschermd stadsgezicht van de Parken ligt waardoor ook het visuele
aspect van een klassiek rustig wegbeeld met ingetogen materiaalgebruik en
aansluiting op de omgeving hier van groot belang is. Hierdoor is in samenspraak
met de Rijksdienst voor Monumentenzorg, de CRK en CHAC gekozen voor het
toepassen van twee verschillende kleuren tegels voor voetpad en fietspad die
echter wel qua kleurstelling dicht bij elkaar liggen. Een bewuste keuze voor eenheid
in plaats van contrast die subtiel maar ons inziens voldoende duidelijk is.

Contact: Ben Hendrikse, 055-5430587   0611396096   Dit e-mailadres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

 

 

---