Beantwoording vragen op grond van artikel 34 van het Reglement van orde van de gemeenteraad.

Vragen van de fractie van: Gemeentebelangen

Datum vragen: 1 mei 2009

Onderwerp: Voorzorgsbeginsel ter voorkoming van leukemie bij kinderen bij verblijf nabij bovengrondse hoogspanningslijnen

Integrale tekst van de inleiding + vragen:

Inleiding:

In relatie tot de bouw van het voorzieningencluster Doc-Zuid en de 140 woningen (Bouwfonds) in het plan Zuid&Park heeft de fractie Gemeentebelangen nota genomen van de richtlijnen en adviezen van de Minister van VROM aan de Colleges van Burgemeesters en Wethouders met betrekking tot (bovengrondse) hoogspanningslijnen.

Het voorzieningencluster Doc-Zuid en de 140 woningen worden deels gebouwd in de risicocontour van de aldaar gelegen hoogspanningslijnen. Deze risicocontour heeft betrekking op elektromagnetische straling.
Binnen deze risicocontour zullen mensen wonen, werken, naar school gaan, spelen of anderszins noodzakelijk verblijven.

Gemeentebelangen is bezorgd over de gezondheidrisico’s, die deze mensen lopen. Onze bezorgdheid richt zich op alle leeftijdsgroepen, maar betreft de kinderen in het bijzonder.

Onze bezorgdheid is o.a. ingegeven door de conclusie van De Gezondheidraad vastgelegd een brief aan de Minister van VROM d.d. 21 februari 2008 met als kenmerk SAS/gde/2007113397.

In deze brief stelt de Gezondheidsraad op basis van een feitenonderzoek vast, dat er een verhoogd risico is op kinderleukemie bij langdurig verblijf in een omgeving met een magnetische veldsterkte hoger dan 0,3-0,4 microTesla.

In een brief aan de colleges van Burgemeesters en Wethouders d.d. 4 november 2008 bevestigt de Minister van VROM deze informatie en verduidelijkt haar advies m.b.t. hoogspanningslijnen van 3 oktober 2005.

De vijf belangrijkste beleidsdocumenten van of namens de Minister van VROM zijn als bijlage toegevoegd. Het zijn de volgende documenten:
1. Brief van de Staatssecretaris van VROM, d.d. 5 oktober 2005: “Advies met betrekking tot hoogspanningslijnen”
2. Bijlage bij bovengenoemde brief: “Nadere uitwerking van het advies van de Staatssecretaris van VROM m.b.t. bovengrondse hoogspanningslijnen”
3. Handreiking RIVM, september 2006: “Handreiking voor het berekenen van specifieke 0,4 microTesla-zone in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen”
4. Advies Gezondheidsraad aan Minister van VROM m.b.t. hoogspanningslijnen, d.d. 21 februari 2008
5. Brief Minister van VROM: “Verduidelijking van het advies m.b.t. hoogspanningslijnen, d.d. 4 november 2008”

De zorgen van Gemeentebelangen over de gezondheidrisico’s die inwoners van onze gemeente lopen, brengen onze fractie tot de volgende vragen: 

Vraag 1:
Heeft het College genoemde richtlijnen en beleidsadviezen, van of namens VROM, bij haar besluitvorming over de bouw van Doc-Zuid en de 140 woning in het plan “Park en Zuid” betrokken?

Vraag 2:
Zo nee, waarom niet?
Zo ja, Welke afwegingen heeft het college gemaakt?

Vraag 3:
Toelichting
Bij het bepalen van de zonebreedte, waarbinnen er een verhoogd risico is voor leukemie bij kinderen, die langdurig in dit gebied verblijven, wijkt het college af van de door de Minister van  VROM voorgeschreven rekenmethode in de “Handreiking voor het berekenen van de specifieke 0,4 microTesla-zone in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen”.
(noot: het risicogebied, waarbinnen er een verhoogde kans is op leukemie bij kinderen wordt aangeduid als de 0,4 microTesla-zone)

Vraag
Hoe motiveert het college dat zij bij de bepaling van de zgn. 0,4 microTesla-zone mag afwijken van de door VROM voorgeschreven rekenmethode, waardoor het risicogebied kleiner lijkt dan bij toepassing van de voorgeschreven methode?

Vraag 4
Toelichting
De Gezondheidsraad concludeert dat vast staat, dat er een verhoogd risico is op kinderleukemie bij langdurig verblijf in een omgeving met een veldsterkte hoger dan 0,3-0,4 micro-Tesla. De Gezondheidsraad stelt ook vast, dat het niet valt uit te sluiten dat andere factoren dan blootstelling aan deze magneetvelden het gevonden risico kunnen verklaren.
De minister van  VROM benadrukt daarom in genoemde beleidsstukken, dat ter bescherming van de gezondheid het voorzorgsbeginsel dient te worden gehanteerd.
De fractie Gemeentebelangen onderschrijft het standpunt van de Minister.

Vraag
Waarom gaat het college voorbij aan het voorzorgsbeginsel en neemt zij bewust een risico?

Vraag 5
Toelichting
In de Meerjaren Programma Begroting “Ambities zonder fratsen” heeft het college van Burgemeester en Wethouders de vertrekpunten geformuleerd voor haar beleid.

Onder het programma ‘Volksgezondheid en Zorg’ (portefeuille Blokhuis) geeft het college aan, wat de Gemeente doet ter bevordering van de gezondheid van de burgers van Apeldoorn. Het college schrijft: “De Gemeente wil het beste voor haar burgers. Ook op het gebied van gezondheid. Daarom werkt ze er constant aan om Apeldoorn gezonder te maken en er voor te zorgen dat er zo weinig mogelijk verschillen zijn onder de Apeldoorners”.

Onder het programma ‘Duurzame milieubescherming’ (portefeuille Boddeke) beschrijft het college als haar uitgangspunt: “Een gezond en productief leven in harmonie met zijn omgeving is een basisbehoefte van de mens. ………. Een duurzame en leefbare omgeving, waarbij milieurisico’s beperkt zijn, wordt bereikt langs de weg van ontwikkeling en vernieuwing”.

Vraag
Kan het college uitleggen hoe haar beleid, m.b.t. het bouwen nabij hoogspanningslijnen, zich verhoudt tot haar bovengenoemde beleidsuitgangspunten?

Beantwoording vragen:
1.  Heeft het College genoemde richtlijnen en beleidsadviezen, van of namens VROM, bij haar besluitvorming over de bouw van Dok Zuid en de 140 woningen in het plan “Park en Zuid” betrokken?

2.  Zo ja, welke afweging heeft het college gemaakt?

In 1995 is het Masterplan Herstructurering Apeldoorn Zuid vastgesteld, waarin het Zuiderpark is genoemd als één van de uitwerkingsgebieden voor herstructurering in Zuid. Vervolgens is de gemeente in een interactief proces met bewoners en in Zuid actieve organisaties gestart met de planvorming voor het Zuiderpark. In 2001 is het Plan op Hoofdlijnen Zuid en Park vastgesteld en in maart 2005 het stedenbouwkundig plan. Op basis van dit stedenbouwkundig plan is in maart 2007 een bouwvergunning verleend voor dok Zuid. De bouw van dok Zuid en de vestiging van de daarin aanwezige organisaties zoals scholen voldeed derhalve aan alle wettelijke eisen die hieraan gesteld worden.

Ondanks het feit dat er nog geen directe causale verbanden zijn aangetoond tussen de aanwezigheid van hoogspanningslijnen en schade voor de gezondheid, baren enkele statistische verbanden ons ook zorgen. Bij de ontwikkeling van het stedenbouwkundig plan voor het Zuiderpark is bij de situering van de voorzieningencluster en de woningen daarom expliciet rekening gehouden met de zone rond de bovengrondse hoogspanningslijnen waarbinnen de magneetveldsterkte hoger is dan 0,4 ?T. In 2005 heeft Kema de ligging van de 0,4 ?T magneetveldzone voor beide lijnen in het Zuiderpark berekend. Kema is bij deze berekeningen uitgegaan van de jaargemiddelde stroomsterkte: het gemiddelde van de feitelijke stroomsterkte per jaar. Bij deze wijze van berekenen ligt de grens van de magneetveldzone voor beide lijnen op 22 meter uit het hart van de lijn. Bij de gerealiseerde woningen en scholen in Dok Zuid is daarom uitdrukkelijk geen sprake van een onveilige situatie; de gebouwen bevinden zich buiten de contouren van de magneetveldzone. Recent is naar aanleiding van de vragen van Gemeentebelangen over dit onderwerp gesproken met de GGD. Zij onderschrijven de uitspraken uit het Kema-onderzoek. Met de beheerder van de hoogspanningslijnen zijn aanvullende afspraken gemaakt dat zij gedurende 5 jaar de stroomsterkte niet zullen verhogen.

VROM en RIVM maken bovendien een onderscheid tussen nieuwe en bestaande situaties, die ook door de gemeente wordt gevolgd. Bij plannen voor nieuwbouw wordt gemeenten gevraagd om zoveel als mogelijk rekening te houden met de RIVM richtlijn. Dat hebben wij tot dusver op basis van de feitelijke belasting gedaan.

3.  Hoe motiveert het college dat zij bij de bepaling van de zogenoemde 0,4 ?T zone mag afwijken van de door VROM voorgeschreven rekenmethode, waardoor het risicogebied kleiner lijkt dan bij toepassing van de voorgeschreven methode?

Bij de ontwikkeling van het stedenbouwkundig plan voor het Zuiderpark is zoals gezegd wel degelijk rekening gehouden met de zone rond de bovengrondse hoogspanningslijnen waarbinnen de magneetveldsterkte hoger is dan 0,4 ?T. In 2005 heeft Kema de ligging van de 0,4 ?T magneetveldzone voor beide lijnen in het Zuiderpark berekend. Kema is bij deze berekeningen uitgegaan van de jaargemiddelde stroomsterkte: het gemiddelde van de feitelijke stroomsterkte per jaar.

4.  Waarom gaat het college voorbij aan het voorzorgbeginsel en neemt zij bewust risico?

Met het respecteren van de de 0,4 ?T magneetveldzone op basis van de feitelijk belasting
in het bestemmingsplan en stedenbouwkundig plan heeft het college rekening gehouden met de RIVM richtlijn.

5.  Kan het college uitleggen hoe haar beleid, m.b.t. het bouwen nabij hoogspanningslijnen zich verhoudt tot de beleidsuitgangspunten, zoals onder andere verwoord in de Meerjaren Programma Begroting  ‘Ambities zonder fratsen’?
Met de grote inspanning om de hoogspanningslijnen in geheel Apeldoorn-Zuid te verkabelen geeft het college ambitieus uitvoering aan haar beleid. 

In 2007 heeft het college van de gemeente Apeldoorn de intentie uitgesproken om op de lange termijn alle bovengrondse hoogspanninglijnen in de gemeente Apeldoorn te ‘verkabelen’. Dat is de duurzame oplossing voor de ruimteclaims die de magneetveldzones met zich meebrengen. Hoewel wenselijk, is verkabeling voor heel Apeldoorn op korte termijn niet noodzakelijk, noch (financieel) haalbaar.

Voor de ontwikkeling in Zuid en Park is het zeer wenselijk dat de bestaande hoogspanningslijnen ondergronds worden gebracht. Daarom de gemeente sinds een aantal maanden bezig om die gang van zaken voor te bereiden. Het traject van gesprekken, zowel op ambtelijk als op bestuurlijk niveau, met alle betrokken partijen nadert zijn einde. De kosten van het ondergronds brengen van de hoogspanning zijn grotendeels in kaart gebracht en de kostenverdeling is op hoofdlijnen afgestemd. De belangrijkste toezeggingen worden op dit moment zwart op wit gezet. Tegelijkertijd is ook een collegevoorstel in voorbereiding, waarin het college zich uitspreekt over de aanpak van de verkabeling en de bekostiging van het project. Ons streven is dit voorstel nog voor deze zomer in het college te behandelen, waarna het onderwerp in een PMA kan worden besproken en aan de raad kan worden voorgelegd.